ENFEKSİYON HASTALIKLARININ GENEL BELİRTİLERİ

Enfeksiyon Hastalıklarının En Önemli Semptom ve Bulguları 

  Mikroorganizmalar, çeşitli organlarda hastalık yaptıkları için vücutta farklı belirtiler gösterir. Aynı hastalık kişiden kişiye değişen belirtiler gösterebilmektedir.

 Prodrom (başlangıç) belirtileri: Kuluçka döneminin bitiminde başlayıp tipik klinikbelirtilerin görülmesine kadar sürer. Bu dönem, her hastalıkta görülmez. Bazı hastalıklar doğrudan spesifik belirtilerle başlar.

 Spesifik (özel) belirtiler: Hastalıkların özel belirtileridir. Lokal ve genel belirtilerle birlikte etkenin yerleşmiş olduğu sistemde görülür. Hastalıkların tanısının konulmasında yardımcı belirtilerdir.

 Genel belirtiler: Birçok enfeksiyon hastalığında ortak olarak görülen belirtilerdir. En sık görülen genel belirtiler; ateş, hâlsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, deri döküntüleri ve ağrılardır. Bunların içinde en önemlisi ateştir.
Enfeksiyon hastalıklarının tamamına yakınında ateĢ artar ve bu artış özel patolojik bir durumdur. Vücut ısısının yüksek olmasına hipertermi denir. Vücuda girip çoğalan mikroorganizmaların cisimleri veya toksinleri ile vücut savunma hücreleri arasındaki savaş sonucu ısı merkezi uyarılır. Bu uyarılma sonucu vücutta ısı üretimi artar, böylece ateş yükselmiş olur.

  Ateşin yükselmesi, ani olarak üşüme ve titreme ile başlar. 24 saatte en yüksek düzeye çıkar (tifüs, lober pnömoni gibi) veya hafif kırgınlık, hâlsizlik gibi prodrom belirtilerle başlar ve yavaş yavaş yükselerek bir hafta sonra en yüksek düzeye çıkar (tifo ateşi gibi). Ateşin bol terlemeyle birden bire 37 ºC’nin altına düĢmesine kriz denir. Ateşin yavaş yavaş düĢerek 5-10 gün içinde normal düzeye inmesine de liziz denir.

  Ayrıca enfeksiyon hastalığının özelliğine göre dolaşım sistemi, solunum sistemi, sindirim sistemi, sinir sistemi, endokrin ve deri belirtileri görülür.
Enfeksiyon hastalıkları oluĢtuğunda deride ve mukozalarda döküntüler yani yerel değişiklikler görülür. Tek tip olan döküntülere monomorf (tifüs ve kızamık), iki değişik Ģekilde olanlara dimorf (makül-papül gibi), iki çeşitten fazla olanlara ise polimorf döküntüler denir.

ENFEKSİYON HASTALIKLARINDA GÖRÜLEN ATEŞ TİPLERİ

 Ateşin Seyri  

1-Birinci safhada (invazyon safhası) hasta üşüme ve baş ağrısı hisseder, iştah kaybı olur. Ateşin başlayacağını hasta hisseder. 
2-İkinci safhada titreme ile ısı üretimi artar ve periferik vazokonstriksiyonla ısı koruması meydana gelir. 
3-Üçüncü safhada vücut ısısı artmıştır ve kızarıklık meydana gelebilir, cilt kurudur, kalp atımı ve solunum sayısı artmıştır: Hasta susuzluk ve huzursuzluk hisseder. Ateşin yükselmesiyle hasta deliryum ve havale geçirebilir. 
4-Son safhada ateş düşmeye başlar, solunum ve kalp atımı normale yavaşlar ve normalleşir. Cilt nemlenir ve hastanın ateşi genellikle terlemeyle düşer. 
Enfeksiyonların varlığında her zaman ateş olmayabilir. Bu durumda bazı ilaçların kullanılması (kortikosteroitler, nonsteroid antienflamatuvarlar ve asetaminofen gibi ateş düşürücüler), bazı kronik enfeksiyonlar (HIV, Akut viral hepatitler ve kronik tüberküloz veya fungus enfeksiyonları) ve vücut direncinin çok düşük olduğu durumlar (uç yaşlarda olma veya anerji gibi) akla gelmelidir. 

  Ateş Tipleri

-Kontinü (Devamlı) Ateş: Sabah akşam dereceleri arasında bir dereceden daha 
fazla fark olmayan ateşe denir. Örnek tifo ve gripte görülen ateş. 

-Remittan Ateş: Sabah akşam dereceleri arasındaki fark 1 C’den fazla olup hiç normale (37 0C’ye) düşmeyen ateştir. Örnek sepsis ve tüberkülozda görülen ateş. 

-İntermittan Ateş: Sabah akşam dereceleri arasında fark 1 C’den fazla olup, ateşin normale hatta daha altına düştüğü ateş tipidir. Örnek sıtmadaki ateş 

-Rekürren (Tekrarlayan) Ateş: Birkaç gün yüksek devam eden sonra birden 
düşerek birkaç gün normal devam eden ve benzer şekilde yeniden yükselme 
gösteren ateş şeklidir. Örnek olarak humma-i raciadaki ateşe tekrarlayan ateş de denir.

Ondülan (Dalgalı) ateş: Yavaş bir seyirle birkaç gün içinde yükselen, bir müddet yüksek devam edip yine birkaç günde tedricen düşerek normale inen, yeniden eskisi gibi yükselmeler gösteren ve böylece haftalar hatta aylarca devam edebilen ateştir. 
Örnek olarak Malta humması ve lenfogranülomatözdaki ateş. 

-İrreguler (Düzensiz) Ateş: İntizamsız şekilde gelişigüzel iniş ve çıkışlar gösteren ateş tipidir. Bazı sepsisler, süpürasyonlar ve tüberkülozda görülebilir. 

-Bifazik Ateş: Bir günde iki defa yükselip tekrar normale düşen ateş tipidir. Örnek olarak kalaazar ateşi verilebilir. 

-Hektik Ateş: Günlük tekrarlayan ateştir. Kızamıkta deve hörgücü şeklinde ateş olur. Döküntü ile beraber ateş daha da yükselir. 

-Goodal Ateşi: Kızamıkta virüsun vücuda ilk girdiği gün görülen ateş tipidir. 

-Pel Epstein Tipi Ateş: Burada iki üç hafta ateş, bir hafta ateş yoktur. Hodgkin hastalığındaki ateş tipidir. 

-Anarşik Ateş: Belirsiz zamanlarda iniş ve çıkışlar gösteren ateştir. 

ENFEKSİYON HASTALIKLARINDA DOLAŞIM SİSTEMİ BELİRTİLERİ

  Kalp ve damar sistemi enfeksiyon hastalıklarından etkilenebilir. Bu etkiler dolaşım sistemi organlarının harabiyeti, sıvı kaybı, ateş ve sürrenal bezin hastalanması şeklinde ortaya çıkabilir. Ateş yükselmesi ve nabız sayısı arasında doğru orantı vardır. Vücut ısısı 0,5-10C arttığı zaman, nabız atımı da 10-20 artar. 

  Nabzın ateşe göre düzenli aralıklarla artmasına konkordans, denir. 
Ateş yükseldiği halde nabzın artmaması veya yavaş artmasıdır. Dolayısıyla ateş ve nabız arasında oluşan farka diskordans denir. 

  Dolaşım sistemini etkileyen enfeksiyon hastalıklarında hastanın tansiyonu düşer. Enfeksiyon hastalıklarında; hipotansiyon, kollaps ve septik şok meydana gelir. Enfeksiyon hastalıkları, böbrekleri de etkiler. Şok ve hipotansiyon sonucu böbrekteki kan akımı azaldığından, idrarın azalması ya da kesilmesi görülür.  

  Enfeksiyon kan yapan dokulara etki eder. Kan hücrelerinde serum içeriğinde 
değişiklik olur. Eritrositler azalabilir (anemi), lokositler çoğalabilir (lökositoz) veya azalabilir (lökopeni), dalak büyümesi (splenomegali) ve karaciğer büyümesi (hepatomegali) görülebilir. 

ENFEKSİYON HASTALIKLARINDA SOLUNUM SİSTEMİ BELİRTİLERİ

  Enfeksiyon etkenlerinin bazıları vücuda solunum yoluyla girer. Solunum sistemine ait belirtiler oluşturur. Sisteme ait önemli belirtiler; solunum sesi ve sıklığında değişiklik, nefes darlığı, boğaz ağrısı, öksürük, balgam, ve nezle hali gibi belirtidir. Boğaz ağrısına; tonsillalar, farenks ve larenkse yerleşen enfeksiyon etkenleri neden olur. Nezle, üst solunum yolu enfeksiyonlarında görülür. Aksırık ve burun mukozası şişer. Sulu pürülan ve kanlı akıntı ile konjunktiva ve sinüsler de hastalığa dâhil olur. 

  Öksürük, solunum yolları hastalıklarının en önemli belirtilerinden birisidir. Öksürük, solunum yollarında bulunan yabancı maddelerin dışarı atılmasını sağlayan savunma mekanizmasıdır. Öksürüğün kuru, balgamlı, kanlı, aralıklı veya sık oluşu solunum sistemi hastalıklarına yol açan etmenin teşhisi yönünden önemlidir. 

ENFEKSİYON HASTALIKLARINDA SİNDİRİM SİSTEMİ BELİRTİLERİ

  Sindirim sisteminden vücuda girip yerleşen enfeksiyon etkenleri, sistemi hasta eder. Hastalığın başlaması ile dilde şişme, atrofi (küçülme) veya hipertrofi (büyüme), çatlak ve yaralar oluşur. Kısa veya uzun süreli bulantı, kusma, ishal (kanlı, cerahatli, mukuslu ve kokusu ile rengi), kabızlık, karaciğer ve dalaktaki değişiklikler bu sistemin en önemli belirtilerindendir. 

      

ENFEKSİYON HASTALIKLARINDA SİNİR SİSTEMİ BELİRTİLERİ

  Enfeksiyon hastalıklarının oluşumu esnasında baş, kas, bel ağrıları, baş dönmesi, hıçkırık, uyuklama veya uykusuzluk, sayıklamalar, şok, koma, ense sertliği, çırpınmalar, felçler gibi belirtiler görülebilir. 

  Ensefalitlerde, menenjitlerde, tifoda, tifüste, sıtmada ve ağır ateşli hastalıklarda deliurum ortaya çıkar. 

- Brudzinski belirtisi (hasta yatarken boynu öne bükülünce dizlerinin bükülmesi), 
- Kernig belirtisi (hasta otururken veya dizleri karnına bükük yatarken bacakların tam uzatılamaması), menenjitlerde görülmektedir. 

  Konvülziyonlar, ateşin yükseldiği anlarda, özellikle küçük çocuklarda, menenjitlerde, ensefalitlerde, tetanozda, kuduzda, boğmacada görülür. Felçler, sinir sistemini ve sinirleri tutan enfeksiyon hastalıklarında ortaya çıkar. 

ENFEKSİYON HASTALIKLARINDA ENDOKRİN SİSTEM BELİRTİLERİ

  Enfeksiyon hastalıklarında, lokal yerleşme ve iltihaplanmalar halinde, kılcal damarlara yerleşme şeklinde ya da toksinlerle meydana gelen harabiyetler sonucu görülmektedir. Akut iltihaplı enfeksiyonlarda hormon salgılanması fazla etkilenmez. 

  Bu belirtiler hafif halsizlik, keyifsizlik, ateş, nabız ve kan şekeri değişiklikleri, idrar yapımı bozuklukları ve vücudun savunma sistemi bozukluğudur.